Damlama Sulama Sistemi Hesaplayıcı

Modern seracılıkta suyun ve suda çözünen gübrelerin (fertigasyon) bitki kök bölgesine en hassas şekilde verilmesini sağlayan damlama sulama sistemleri, yüksek verim ve kalite için vazgeçilmez bir altyapı elemanıdır. Yüzey veya toprak altı (subsurface) olarak uygulanabilen bu sistemlerde, boru çaplarının, damlatıcı debilerinin ve filtreleme kapasitelerinin mühendislik hesaplarıyla belirlenmesi gerekir. Aksi takdirde, seranın başı ile sonu arasında basınç kayıplarından (sürtünme kayıpları) kaynaklı eşitsiz sulama (uniformity kaybı) yaşanır.

Damlatıcı Seçimi ve Debi (Litre/Saat) Hesaplamaları

Damlatıcılar, bitkinin su ihtiyacına ve toprağın infiltrasyon (suyu emme) hızına göre seçilmelidir. Seralarda yetiştirilen domates, biber, salatalık gibi sebzeler için genellikle 1.6, 2.0 veya 4.0 L/h debiye sahip damlatıcılar (dripper) tercih edilir.

• Basınç Ayarlı (PC - Pressure Compensating) Damlatıcılar: Eğimli arazilerde veya uzun çekilen (50 metreyi aşan) hatlarda boru içindeki basınç değişse bile sabit debide su verir. Seralarda homojen büyüme için şarttır.
• Düz (Non-PC) Damlatıcılar: Kısa hatlarda ve düz zeminli küçük seralarda daha ekonomik bir çözüm olarak kullanılır.
• Damlama Aralığı (Spacing): Killi (ağır) topraklarda su yatay yayılacağı için damlatıcı aralığı 40-50 cm, kumlu (hafif) topraklarda ise su dikey ineceği için 20-30 cm olarak seçilir. Topraksız tarımda (kokopit vs.) genellikle bitki başına bir adet "kazıklı damlatıcı (arrow dripper)" kullanılır.

Lateral (Spagetti) ve Ana Boru Çaplarının Belirlenmesi

Lateral Borular: Genellikle 16 mm veya 20 mm çapında UV katkılı LDPE (Alçak Yoğunluklu Polietilen) kangal borulardır. 16 mm borularda maksimum hat uzunluğu damlatıcı debisine bağlı olarak 60-80 metreyi geçmemelidir.
Ana Hat (Manifold): Lateral borulara su taşıyan HDPE (Yüksek Yoğunluklu Polietilen) borulardır. Toplam debi hesabı yapılarak (Q = v × A formülüyle; v (hız) 1.5 m/s'yi aşmamak kaydıyla) ana hat çapı (ör: Ø32, Ø40, Ø50, Ø63 mm) seçilir. Sürtünme kaynaklı yük kayıplarını (Hazen-Williams formülü) minimize etmek enerji tasarrufu sağlar.

Filtreleme ve Fertigasyon Üniteleri

Damlatıcı tıkanmalarını önlemek sistemin kalbidir. Kuyudan gelen sularda kum için Hidrosiklon veya Kum-Çakıl Filtresi, yosun ve organik maddeler için Disk veya Elek (Screen) Filtreler (genellikle 120-130 mesh / 130 mikron) mutlaka kullanılmalıdır. Ayrıca Venturi enjektör, oransal gübreleme pompası (Dosatron) veya otomasyonlu gübre tankları ile besin solüsyonlarının EC ve pH değerleri ayarlanarak sisteme verilir.