SeraMalzemeleri
Serinletme Hesaplayıcı

Fan & Cooling Pad Hesabı

Seranız için gereken fan kapasitesini, fan adedini ve cooling pad yüzeyini hesaplayın.

Fan & Soğutma Sistemi Hesapla

Bitki türüne ve sera boyutlarına göre havalandırma kapasitesi

Kurulum notu: Cooling Pad ve fanlar karşılıklı duvarlara yerleştirilmelidir. Petek giriş tarafında, fanlar çıkış tarafında olmalıdır. Sistemi yan duvarlara yerleştirmekten kaçının.

Hesaplama Yöntemi

Hacim = Genişlik × Uzunluk × Yükseklik  [m³]

Debi = Hacim × Değişim/Saat  [m³/saat]

Fan Adedi = ⌈Debi ÷ 40.000⌉

Cooling Pad = Debi ÷ (1.5 × 3.600)  [m², min. 1.5 m²]

Bitki Türüne Göre Hava Değişimi

Bitki Türü Değişim/Saat Not
Domates60/saYüksek transprasyon, güçlü sirkülasyon şart
Salatalık60/saYüksek nem ihtiyacı, yoğun havalandırma
Biber55/saOrta-yüksek sirkülasyon yeterli
Çilek45/saOrta sirkülasyon, nem dengesi önemli
Çiçek / Süslü Bitki40/saDüşük-orta, hassas bitkiler için sakin akış
Fide50/saDüzenli havalandırma, hastalık önleme

Sera Fan ve Evaporatif Soğutma (Pad-Fan) Sistemleri

Özellikle sıcak iklim kuşağındaki bölgelerde seraların yaz aylarında üretime devam edebilmesi için salt doğal (tepe/yan) havalandırma yeterli gelmez. Bu durumlarda, ortamdaki sıcaklık stresini azaltmak ve optimum bağıl nemi sağlamak amacıyla Evaporatif Soğutma Sistemi (Pad-Fan) kullanılır. Suyun buharlaşma gizli ısısı (su buharlaşırken çevreden ısı çeker) prensibine dayanan bu sistem; bir duvarda ıslak selülozik peteklerin (Cooling Pad), tam karşı duvarda ise yüksek debili egzoz fanlarının konumlandırılmasıyla çalışır.

Sera Fan Debisi Nasıl Hesaplanır?

Fan ihtiyacı, seranın iç hacmine ve sirkülasyon (hava değişimi) katsayısına bağlıdır. Genel kural olarak bir seradaki toplam hava hacmi, dakikada 1 kez, yani saatte 60 kez (60 değişim/saat) tamamen yenilenmelidir.

Fan Debisi (m³/h) = Sera Hacmi (Genişlik × Uzunluk × Ortalama Yükseklik) × 60

Sektörde genellikle 1.38 veya 1.40 metre çapında, motor gücü 1.1 kW (1.5 HP) civarında olan ve ortalama 40.000 m³/h ile 44.000 m³/h debi basabilen eksenel galvaniz saclı sera fanları kullanılır. Toplam fan debisi gereksinimi, bir fanın kapasitesine (örn: 40.000) bölünerek fan adedi belirlenir.

Cooling Pad (Soğutma Peteği) Alan Hesabı

Petek alanının yetersiz olması, fanların seraya havayı çekememesine, motorların zorlanmasına ve içeride vakum (negatif basınç) oluşmasına yol açar. Havanın selülozik petek içerisinden geçerken suyu yeterince buharlaştırabilmesi (yüzey teması süresi) için hava geçiş hızı 1.2 m/s ile 1.5 m/s arasında (10 cm kalınlıklı petekler için) olmalıdır.

Petek Alanı (m²) = Toplam Fan Debisi (m³/h) / (Hava Geçiş Hızı × 3600)

Eğer petek yüzeyi hesaplanandan küçük tutulursa soğutma verimi düşer, hava petekten çok hızlı geçer ve içeride "ıslak hava" hissi oluşur (su sürüklenmesi).

Soğutma Verimliliği ve İklim Sınırları

Evaporatif soğutmanın verimi, dış havanın Yaş Termometre (Wet Bulb) sıcaklığı ile sınırlıdır. Yani dışarıdaki hava ne kadar sıcak ve kuru (düşük bağıl nem) ise soğutma performansı o kadar artar. Örneğin, Antalya'da nemin %80 olduğu bunaltıcı bir günde sistem içeriği en fazla 3-4°C soğutabilirken; Şanlıurfa gibi sıcak ve kuru (%20 nem) bir bölgede sera içi sıcaklık dışarıya göre 10-15°C'ye kadar düşürülebilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Sera sirkülasyon fanı (iç fan) ile egzoz fanı (dış fan) arasındaki fark nedir?
Egzoz fanları, sera duvarına monte edilen devasa (ör: 140x140 cm) fanlardır. Amaçları seradaki tüm havayı dışarı atarak vakum yaratmak ve soğutma peteğinden taze/serin havayı içeri çekmektir. Sirkülasyon fanları (CAF) ise sera tavanına asılan daha küçük (ör: 50 cm) pervanelerdir; dışarıyla hava alışverişi yapmazlar, yalnızca sera içindeki ölü hava ceplerini (mikroklima farklılıklarını) karıştırıp sıcaklık ve nemi homojenleştirirler.
Cooling Pad sistemine (peteklere) su nasıl verilmeli?
Peteklerin her noktası ıslak olmalıdır ancak üzerlerinden su şelale gibi akmamalıdır. Genellikle üstte yer alan delikli PVC borudan düşük basınçla su damlatılır. Suyu peteklere sürekli basmak yerine otomasyonla "kesintili" (pulse) olarak, yani örneğin 3 dakika çalışıp 2 dakika duracak şekilde vermek, selülozun suyu emmesi için zaman tanır ve peteğin ömrünü uzatır.
Fan ve petek arası mesafe ne kadar olmalıdır? (Seranın uzunluğu)
Fanların petekten çektiği serin hava sera boyunca ilerlerken, güneşin ısıtması ve bitkilerin sıcaklığıyla ısınır. Buna "sıcaklık gradyanı" denir. Petek ile fan arası mesafe 30-40 metreden kısa ise hava çok hızlı geçer; eğer mesafe 60-70 metreyi aşarsa, fana yakın bölgede (çıkışta) hava aşırı ısınmış olur ve seranın başı ile sonu arasında 5-8°C'lik tehlikeli sıcaklık farkları doğar. İdeal pad-fan mesafesi 40-50 metre civarıdır.
Soğutma petekleri neden yosun tutar veya kireçlenir?
Buharlaşan su saf olduğu için, sistemdeki suyun içerisindeki tuzlar ve mineraller (kalsiyum, magnezyum) depo tankında konsantre olur. Bu "sert" su petek üzerinde kuruduğunda kireç tabakası oluşturarak hava deliklerini tıkar (kalsifikasyon). Yosun ise ıslak peteğe doğrudan güneş ışığı vurmasıyla ürer. Önlem olarak su deposunun belirli aralıklarla tahliye (bleed-off) edilmesi, peteklerin üzerine gölgelik file çekilmesi ve sistemin fanlardan daha erken kapatılıp fanların petekleri kurutması sağlanmalıdır.

Benzer Hesaplama Araçları