Fan-Pad (Petek) vs Sisleme (Fogging)

Fan-Pad Sistemi: Seranın bir duvarına selülozik petekler (pad), tam karşı duvarına ise devasa egzoz fanları yerleştirilir. Peteklerin üzerinden sürekli su akıtılarak ıslak tutulur. Karşıdaki fanlar çalıştığında sera içinde bir negatif basınç (vakum) oluşur ve dışarıdaki sıcak hava zorla ıslak peteklerin içinden emilir. Hava petekten geçerken soğur ve serayı serinleterek karşı fandan dışarı atılır.

Sisleme (Fogging) Sistemi: Sera çatısına veya askı tellerine çok ince nozullar (memeler) döşenir. Özel yüksek basınç pompaları ile su, 70 ila 100 bar basınca çıkarılarak nozullardan havaya püskürtülür. Su, 10-15 mikron çapında (sis bulutu) damlacıklara parçalanır. Bu damlacıklar o kadar küçüktür ki, yere düşmeden havada anında buharlaşarak ortamın ısısını saniyeler içinde düşürür (Flaş buharlaşma).

Fan-Pad sistemleri, dış ortamın çok kuru ve sıcak olduğu çöl veya karasal iklimlerde inanılmaz etkilidir; sıcaklığı 10-12°C birden düşürebilir. Ancak petekten giren hava, serayı boydan boya geçerken (örneğin 50 metre) bitkilerin yaydığı ısıyı ve nemi de üstüne alır. Bu nedenle petek tarafı 22°C iken, fan tarafı 28°C olabilir. Sera içinde bir sıcaklık gradyanı (eşitsizlik) oluşur.

Fogging sistemlerinde ise sisleme nozulları seranın her yerine eşit dağıtıldığı için sıcaklık düşüşü çok homojendir. Her metrekare aynı oranda soğur. Sıcaklığı 5-8°C düşürürken, ortamın bağıl nemini çok hızlı yükseltir. Akdeniz gibi zaten nemli bölgelerde sisleme çalıştırıldığında, hava neme doygun olduğu için su buharlaşamaz ve yaprakları ıslatarak hastalıklara davetiye çıkarabilir.

Fan-pad elektrik tüketimi açısından tam bir canavardır. Elektrik faturası yaz aylarında ciddi bir gider kalemi oluşturur. Sisleme sistemlerinde ise sadece 1 adet 3-5 kW'lık yüksek basınç pompası tüm seraya yeterlidir ve pompa sürekli değil, kesintili (darbeli) çalışır. Enerji maliyetinde Fogging açık ara galiptir.

Güneydoğu Anadolu, İç Anadolu veya Orta Doğu gibi bağıl nemi %30'un altında olan, kurak-sıcak bölgelerde Fan-Pad mucizeler yaratır. Antalya veya Mersin gibi bağıl nemin %70-80'lerde gezdiği sahillerde ise Fan-Pad çalışamaz (çünkü dışarıdaki ıslak hava petekten geçerken su buharlaşmaz). Sahil bandındaki modern seralarda, tepe havalandırmaları sonuna kadar açılarak yüksek basınçlı sisleme (Fogging) kullanılması en doğru termodinamik çözümdür.